Kısa cevap: Aylık 500 lirayı 30 yıl boyunca hiç aksatmadan kenara koyarsanız kendi cebinizden çıkan para 180.000 lira olur. Ama getiri devreye girince tablo değişir. Yıllık ortalama %5 net getiriyle yaklaşık 416.000 liraya, %10 ile 1,13 milyon liraya, %15 ile 3,4 milyon liraya ulaşırsınız. Yani parayı yastık altında tutmakla değerlendirmek arasındaki fark, 30 yıl sonunda 2 ila 20 kat arasında bir uçurum yaratıyor. Ben bu hesabı ilk yaptığımda şaşırtan şeyin faiz oranı değil, süre olduğunu görmüştüm.
Basit faizde sadece anaparanız çalışır. Bileşik faizde ise kazandığınız getiri de anaparaya eklenir ve o da kazanmaya başlar. Aylık düzenli katkı yaptığınızda her taksit farklı bir süre boyunca çalışır: ilk ay yatırdığınız 500 lira 360 ay boyunca, son ay yatırdığınız 500 lira ise sadece bir ay. Bu yüzden bir tasarruf hesaplaması bileşik faiz mantığıyla yapıldığında, ilk yılların katkısı toplam sonucun içinde orantısız biçimde büyük yer tutar.
Kullandığım formül şu: birikim = aylık tutar × [((1 + aylık getiri)ay sayısı − 1) / aylık getiri]. Elle uğraşmak istemezseniz herhangi bir hesap tablosunda aynı sonucu alırsınız; önemli olan formül değil, hangi getiri varsayımını dürüstçe seçtiğiniz.
| Yıllık net getiri | Yatırdığınız | 30 yıl sonu birikim | Getirinin payı |
|---|---|---|---|
| %0 (yastık altı) | 180.000 TL | 180.000 TL | Yok |
| %5 | 180.000 TL | ~416.000 TL | %57 |
| %10 | 180.000 TL | ~1.130.000 TL | %84 |
| %15 | 180.000 TL | ~3.460.000 TL | %95 |
| %20 | 180.000 TL | ~11.480.000 TL | %98 |
Dikkat çeken nokta: getiri %10'a çıktığında birikimin %84'ü, %15'te ise %95'i artık sizin paranız değil, paranın kazandığı para. Karar verirken "ayda ne kadar ayırayım" sorusundan önce "bu parayı hangi araçta, hangi net getiriyle tutacağım" sorusunu yanıtlamak gerekiyor.
%10 senaryosunda ara duraklara bakalım:
| Süre | Yatırılan | Birikim |
|---|---|---|
| 10 yıl | 60.000 TL | ~102.000 TL |
| 20 yıl | 120.000 TL | ~380.000 TL |
| 30 yıl | 180.000 TL | ~1.130.000 TL |
Yirminci yıldan otuzuncu yıla giderken cebinizden sadece 60.000 lira daha çıkıyor, ama birikim 750.000 lira artıyor. Bileşik faizin "kart