Kısa cevap: Mevduat faiz oranı bankadan bankaya, hatta aynı bankanın şubesi ile internet şubesi arasında bile ciddi biçimde değişir. Benim tecrübem şu: sadece ilan edilen orana bakarak karar verirseniz neredeyse her zaman kaybediyorsunuz. Doğru karşılaştırma için üç şeyi aynı tabloya yazmak gerekiyor — vade, net getiri (stopaj sonrası) ve oranın hangi tutar aralığında geçerli olduğu. Bunları yan yana koyduğumda, "en yüksek faizi veren banka" listesinin başındaki isim çoğu zaman değişiyor.
Yıllar önce elimdeki birikimi bir vadeli hesaba yatırırken tek yaptığım şey, çalıştığım bankanın internet şubesindeki oranı görüp onaylamak olmuştu. Sonra merak edip aynı gün başka bankaların oranlarına baktım ve aradaki farkın küçümsenecek bir şey olmadığını gördüm. Üstelik farkın bir kısmı "yeni müşteriye özel" ya da "vadesiz hesaptan ilk kez aktarılan paraya özel" kampanyalardan geliyordu; yani zaten hak kazanabileceğim bir avantajı kullanmamıştım.
O günden beri şu alışkanlığı edindim: parayı yatırmadan önce en az dört-beş bankanın güncel oranını bir kâğıda ya da basit bir tabloya yazıyorum. On beş dakikalık iş, ama vade sonunda elime geçen tutarı gözle görülür biçimde değiştiriyor.
Aşağıdaki iskeleti kullanıyorum. Rakamları siz o günkü teklifleri sorarak dolduracaksınız; oranlar sık değiştiği için ezbere bir liste tutmanın faydası yok.
| Banka | Vade | Brüt oran (yıllık) | Geçerli tutar aralığı | Koşul (yeni para vb.) | Vade sonu net tutar |
|---|---|---|---|---|---|
| Kamu bankası | 32 gün | … | … | … | … |
| Özel banka | 32 gün | … | … | … | … |
| Dijital/şubesiz banka | 92 gün | … | … | … | … |
| Katılım bankası (kâr payı) | 92 gün | beklenen kâr payı | … | … | … |
Son kolon en kritik olanı: vade sonunda hesabımda kaç lira olacak? Yüzdelerle uğraşmak yerine tutarı görmek karar vermeyi çok kolaylaştırıyor. Çoğu bankanın internet şubesinde ya da sitesinde mevduat hesaplama aracı bulunuyor; aynı anaparayı ve aynı vadeyi girip çıkan net tutarları not etmek yeterli.
Dijital ağırlıklı çalışan bankalar şube maliyeti taşımadıkları için genelde daha agresif oran verebiliyor. Büyük ölçekli bankalar ise mevduat toplamak için daha az istekli olduğu dönemlerde oranları geride bırakabiliyor. Katılım bankalarında ise sabit bir faiz değil, beklenen kâr payı oranı söz konusu; kesin garanti verilmediğini bilerek girmek gerekiyor. Hangi tarafa yönelirseniz yönelin, hesap işletim ücretleri ve havale/EFT masrafları getirinin bir kısmını geri alabiliyor — banka seçiminde ücret tarifesine bakmayı ayrı bir adım olarak görüyorum.
Mevduatı bir yatırım stratejisi değil, nakit park alanı olarak görüyorum. Acil durum fonum ve kısa vadede harcayacağım para orada duruyor; uzun vadeli birikim tarafını emeklilik planlaması ve daha çeşitlendirilmiş araçlarla ayrı düşünüyorum. Bütçesini düzenli takip eden biri için mevduat, aylık artan tutarı boşa beklet